सण

बन्दी छोड़ दिवस (Bandi Chhor Divas)

बन्दी छोड़ दिवस Bandi Chhor Divas Celebration
Wikipedia

बन्दी छोड़ दिवस दिवाळीच्या दिवसाबरोबर सुसंगत शीख सुट्टी आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या शिखांनी हिंदूंसोबत दिवाळी साजरी केली आहे. गुरु अमर दास यांनी शिखांचा सण म्हणून वैशाखी सोबतच दिवाळीची वर्णी लावली आहे. २० व्या शतकाच्या उत्तरार्धात शीख धार्मिक नेत्यांनी दिवाळीला बन्दी छोड़ दिवस असे म्हटले. २००३ मध्ये नानकशाही कॅलेंडरसह शिरोमणी गुरुद्वारा प्रबंधक समितीने हे नाव स्वीकारले.

हिंदू धर्मातील ग्रंथ आणि शास्त्रांवर आधारित असलेल्या दिवाळीच्या हिंदू उत्सवाच्या विपरीत, बन्दी छोड़ दिवस सहाव्या गुरू, गुरु हरगोबिंद संबंधित शीख ऐतिहासिक घटनेशी निगडित आहे. शीख इतिहासाच्या अनुसार, या दिवशी, गुरु हरगोबिंद यांना मोगल बादशहा जहांगीरने तुरूंगातून सोडले होते.

दिवाळीप्रमाणेच बन्दी छोड़ दिवस साजरा केला जातो. घर व गुरुद्वारा दिव्यांनी सजवले जातात, मेजवानी, भेटवस्तू आणि कौटुंबिक वेळही हे सर्व या सणामध्ये असते. हा वैशाखी, माघी, होळी, होला मोहल्ला आणि गुरपुरब यांच्यासह बन्दी छोड़ दिवस ही महत्त्वाचा शीख उत्सव आहे.

वर्णन

नगर कीर्तन (रस्त्यावर मिरवणूक) आणि गुरु ग्रंथ साहिब अखंड पाठ या व्यतिरिक्त बन्दी छोड़ दिवस फटाक्यांच्या प्रदर्शनात साजरा केला जातो. श्री हरमंदिर साहिब तसेच संपूर्ण परिसर हजारो प्रकाशमय दिव्यांनी सजविला गेला आहे. मंदिरात सतत कीर्तन गायन आणि विशेष संगीतकारांचे आयोजन केले जाते. या प्रसंगी गुरुद्वाराचे दर्शन घेण्यासाठी आणि त्यांच्या कुटूंबियांसमवेत वेळ व्यतीत करण्यासाठी शिख हा दिवस महत्त्वाचा मानतात.

इतिहास आणि महत्त्व

मुगल सम्राट जहांगीरच्या आदेशानुसार गुरु हरगोबिंद यांचे वडील गुरू अर्जन यांना अटक करण्यात आली आणि त्यांना इस्लाम धर्म स्वीकारण्यास सांगण्यात आले. त्यांच्या नाकारामुळे त्यांचा छळ करण्यात आला आणि १६०६ मध्ये मृत्युदंड देण्यात आला. ही घटना शीख इतिहासातील एक परिभाषित क्षण आणि गुरु अर्जन यांची शहादत म्हणून लक्षात ठेवली जाते. फाशीनंतर, गुरु हरगोबिंद यांना आपल्या वडिलांच्या नंतर शीख धर्माचा पुढील गुरु म्हणून नियुक्त केले गेले.

गुरु हरगोबिंद यांना २४ जून १६०६ रोजी वयाच्या ११व्या वर्षी सहावे शीख गुरु म्हणून रूढ झाले. त्यांच्या उत्तराधिकारी सोहळ्यात, त्यांनी दोन तलवारी घेतल्या: आध्यात्मिक अधिकार दर्शविणारी “पीरी” आणि ऐहिक अधिकार दर्शविणारी “मिरी”.

मुगल सम्राट जहांगीर यांनी गुरु अर्जनला फाशी दिल्यामुळे सुरुवातीपासूनच गुरु हरगोबिंद हे मोगल राजवटीचे शत्रू बनले होते. त्यांनी शीखांना सशस्त्र होण्याचा व लढा देण्याचा सल्ला दिला. जहांगीरच्या हस्ते वडिलांच्या मृत्यूने त्यांना शीख समुदायाच्या सैनिकी अभ्यासावर जोर देण्यास उद्युक्त केले.

जहांगीरने गुरु अर्जुनावर लादलेला दंड शिख आणि गुरु हरगोबिंद यांनी भरला नाही या बहाण्याने १६०९ मध्ये ग्वाल्हेर किल्ल्यात १४ वर्षीय गुरू हरगोबिंद यांना तुरूंगात टाकले असता. कैदी म्हणून त्यांनी किती वेळ घालवला हे स्पष्ट झाले नाही. त्याच्या सुटकेचे वर्ष १६११ किंवा १६१२ असे असावे, जेव्हा गुरु हरगोबिंद साधारण १६ वर्षांचे असावे.

दाबीस्तान -ए-मजहिब सारख्या पर्शियन नोंदीनुसार, त्यांना बारा वर्षे तुरूंगात ठेवण्यात आले होते. शीख परंपरेनुसार गुरू हरगोबिंद यांना दिवाळीच्या दिवशी तुरूंगातून मुक्त करण्यात आले. शीख इतिहासातील या महत्वाच्या घटनेला आता बन्दी छोड़ दिवस असे म्हटले जाते.

Reference: Bandi Chhor Divas

About the author

BharatBodh Team

आम्ही संपूर्ण जगाचे ज्ञान भारतीय भाषांमध्ये बनवण्याचा आणि भाषांतरित करण्याचा प्रयत्न करीत आहोत.

Leave a Comment