देश भूगोल

गिनी (Guinea)

गिनी Guinea gini marathi mahiti
wikimedia

गिनी, अधिकृतपणे गिनी प्रजासत्ताक, पश्चिम आफ्रिकेतील एक देश आहे; जो पूर्वी फ्रेंच गिनी म्हणू ओळखला जात असे. आधुनिक देशास गिनी-बिसाऊ आणि विषुववृत्त गिनी सारख्या “गिनी” असलेल्या इतर देशांपेक्षा वेगळे करण्यासाठी कधीकधी “गिनी-कनॅक्री” असे म्हटले जाते. याची लोकसंख्या १२.४ दशलक्ष आणि क्षेत्रफळ २४५८६० चौरस किलोमीटर आहे. गिनी प्रांताच्या नावावरून या देशाचे नाव पडले आहे. याचा भूभाग उष्णकटिबंधीय प्रदेशांमधून उत्तरेकडे पसरतो आणि साहेल येथे समाप्त होतो.

गिनी एक सार्वभौम प्रजासत्ताक आहे ज्याचे अध्यक्ष थेट लोकांद्वारे निवडले जातात ते दोन्ही राज्यप्रमुख आणि सरकार प्रमुख आहेत. एकसमान गिनियन नॅशनल असेंब्ली ही देशाची विधायी संस्था आहे आणि तिचे सदस्यदेखील थेट लोक निवडून देतात. न्यायालयीन शाखेचे नेतृत्व गिनी सर्वोच्च न्यायालय करते. हे हे देशातील सर्वोच्च न्यायालय आहे.

गिनिया हा प्रामुख्याने इस्लामी देश आहे आणि इथली ८५ टक्के लोकसंख्या मुस्लिम आहे. गिनीचे लोक मूळ चोवीस वंशांचे आहेत. शाळा, सरकारी प्रशासन आणि माध्यमांमधील संप्रेषणाची मुख्य भाषा फ्रेंच आहे जी गिनीची अधिकृत भाषा आहे परंतु चोवीसपेक्षा अधिक देशी भाषा देखील बोलल्या जातात.

गिनीची अर्थव्यवस्था मुख्यत्वे कृषी आणि खनिज उत्पादनावर अवलंबून आहे. हे बॉक्साइटचे जगातील दुसर्‍या क्रमांकाचे उत्पादक आहे, आणि इथे हिरे आणि सोन्याचे मुबलक साठे आहेत. २०१४च्या इबोलाच्या उद्रेकाचा मुख्य केंद्र हा देश होता. गिनियामधील मानवाधिकार हा वादग्रस्त विषय आहे. २०११ मध्ये अमेरिकेच्या सरकारने असा दावा केला होता की सुरक्षा दलाकडून इथे मानवी हक्कांचे सतत उल्लंघन होते.

भूगोल

गिनीच्या उत्तरेस सेनेगल, ईशान्येकडील माली, पूर्वेस आयव्हरी कोस्ट, दक्षिणेस लायबेरिया आणि सिएरा लिऑनची सीमा आहे. नायजर नदी, गॅंबिया नदी आणि सेनेगल नदीचे स्रोत गिनी उच्च प्रदेशात आढळतात. याचे क्षेत्रफळ २४५८५७ चौरस किमी आहे जे साधारणपणे युनायटेड किंगडमच्या आकारा एवढे आहे. याला ३२० कि.मी. किनारपट्टी आहे आणि एकूण ३४०० किमी लांबीची सीमा आहे.

गिनीचे चार मुख्य क्षेत्रांमध्ये विभागले गेले आहे:

  1. मेरिटाइम गिनी, ज्यास लोअर गिनी किंवा बासे-कोटी सखल प्रदेश म्हणून ओळखले जाते. प्रामुख्याने सुसु वांशिक गटाने वसलेले.
  2. थंड, डोंगराळ फूट्टा डॅझलॉन प्रदेश जो देशाच्या मध्यभागापासून उत्तर-दक्षिण दिशेकडे पसरतो, इथे फुलास लोक राहतात.
  3. ईशान्येकडील शेलियन हौटे-गिनी, मलिन्काची वस्ती.
  4. दक्षिण-पूर्वेकडील जंगलात अनेक वांशिक गट राहतात.

गयानाचे पर्वतांमध्ये नायजर, गॅम्बिया आणि सेनेगल नद्यांचे उगमस्थान आहे. गिनियातील सर्वात उंच शिखर १७५२ मीटर उंचीचे माउंट निंबा आहे.

गिनी चा नकाशा

नैसर्गिक संसाधने

गिनीकडे मुबलक नैसर्गिक संसाधने आहेत ज्यात जगातील २५% किंवा त्याहून अधिक बॉक्साइटचा साठा आहे. गिनीमध्ये हिरे, सोने आणि इतर धातू देखील आहेत. देशात जलविद्युत निर्मितीची मोठी क्षमता आहे. बॉक्साइट आणि अल्युमिनाची मोठी निर्यात होते.

इतर उद्योगांमध्ये वनस्पतींपासून बिअर, ज्यूस, शीतपेय आणि तंबाखूसाठी प्रक्रिया करणार्‍या उद्योगांचा समावेश आहे. कृषी देशाच्या ८०% लोकांना रोजगार देते. फ्रेंच राजवटीत आणि स्वातंत्र्याच्या सुरुवातीस, गिनी केळी, अननस, कॉफी, शेंगदाणे आणि पाम तेलाचे प्रमुख निर्यातक होता. गिनियामध्ये कृषी आणि मासेमारी क्षेत्रातील वाढीची संभाव्य क्षमता आहे. माती, पाणी आणि हवामानविषयक परिस्थिती मोठ्या प्रमाणात सिंचित शेती आणि कृषी उद्योगांसाठी अनुकूल आहे.

मायनिंग

गिनियाकडे २५ अब्ज टन बॉक्साईट आहे आणि जो जगातील बॉक्साईटचा अर्धा साथ आहे. याव्यतिरिक्त, गिनियाच्या खनिज संपत्तीमध्ये ४ अब्ज टनांपेक्षा जास्त उच्च-दर्जाचे लोह धातू आहे, सोबत हिरे, सोन्याचे साठे आणि युरेनियमचा न मोजलेला साठा आहे. या सर्व क्षेत्रात गुंतवणूक आणि व्यावसायिक क्रियाकलापांची शक्यता अस्तित्वात आहे, परंतु गिनियाची निकृष्टपणे विकसित केलेली पायाभूत सुविधा आणि मोठ्या प्रमाणात होणार भ्रष्टाचार गुंतवणूक प्रकल्पांमध्ये अडथळे आणत आहे.

लोक

गिनियाची लोकसंख्या अंदाजे १२.४ दशलक्ष आहे. राजधानी आणि सर्वात मोठे शहर, कनॅक्री हे गिनियाची अर्थव्यवस्था, व्यापार, शिक्षण आणि संस्कृतीचे केंद्र आहे. २०१४ मध्ये, गिनीचा एकूण प्रजनन दर अंदाजे ४.९३ मुले प्रति महिला होता.

भाषा

गिनियाची अधिकृत भाषा फ्रेंच आहे. पुल्लर, मणिन्का (मालिंके), सुसु, किसी, कॅप्ले आणि लोमा या इतर महत्वाच्या भाषा देखील बोलल्या जातात.

वांशिक गट

गिनीची लोकसंख्या सुमारे २४ वंशीय समूहांनी बनली आहे. मंडिंका लोक २९.८% आहेत आणि बहुतेक ते पूर्व गिनियात आढळतात. फुला किंवा फुलानी ३२.१% आहेत आणि बहुतेक ते फुटा जाल्लन प्रदेशात आढळतात.

लोकसंख्येच्या १९.८% असलेले सूसाऊ मुख्यत्वे राजधानी कोनाक्री, फोरकार्या आणि किंडियाच्या आसपासच्या पश्चिम भागात राहतात. उर्वरित १८.३% लोक कॅप्ले, किसी, झियालो, टोमा आणि इतर लहान वांशिक गटातील आहेत. गिनिया मध्ये प्रामुख्याने लेबनीज, फ्रेंच आणि अन्य युरोपियन असे अंदाजे १०००० गैर-आफ्रिकन लोक राहतात.

धर्म

गिनीमध्ये ८५ टक्के मुस्लिम, ७ टक्के ख्रिश्चन असून बाकी लोक स्थानिक धार्मिक श्रद्धा पाळतात. गिनियामधील बहुसंख्य मुसलमान इस्लामच्या सुन्नी परंपरेचे पालन करतात आणि सलाफिझमच्या प्रभावाखाली आहेत. गिनियामध्ये तुलनेने शिया खूप कमी आहेत.

Reference: Guinea

Help your friends by sharing this article with them

About the author

BharatBodh Team

आम्ही संपूर्ण जगाचे ज्ञान भारतीय भाषांमध्ये बनवण्याचा आणि भाषांतरित करण्याचा प्रयत्न करीत आहोत.