ऐतिहासिक लोक

मीर बाकी / बाकी ताश्कंदी (Mir Baqi)

Mir Baqi मीर बाकी, बाकी ताश्कंदी
tv9bharatvarsh.com

मीर बाकी किंवा मीर बंकी या नावाने ओळखले जाणारे बकी ताशकंदी हे बादशाह बाबरच्या कारकिर्दीत मुघल सेनापती होते, ते मूळ ताशकंदचा (आधुनिक उझबेकिस्तानमधील) होते. त्यांना अवध प्रांताचा राज्यपाल केले होते असे मानले जाते. असे मानले जाते की त्यांनी १५२८ मध्ये अयोध्येत बाबरी मशीदीची स्थापना केली, जे नंतर बाबरी मशीदरामजन्मभूमी वादाचे केंद्रबिंदू बनले. तथापि, या विश्वासांबद्दलचा ऐतिहासिक पुरावा फारच कमी आहे. ईस्ट इंडिया कंपनीचा सर्वेक्षण अधिकारी फ्रान्सिस बुकानन ला बाबरी मशीदीच्या भिंतींवर एक शिलालेख सापडला ज्यावर मीर बाकीचे नाव होते, तेव्हापासून हा विश्वास चलनात आला.

बाबरनामा मध्ये बाकी ताशकिंदी नावाच्या सेनापतीचा उल्लेख आहे. त्याचे नाव इतर प्रत्ययांसह देखील आढळते जसे बाकी शघवळ, बाकी बेग (सेनापती) किंवा बाकी मिंगबाशी (एक हजार सैन्याचा सेनापती). तथापि, इतिवृत्तांत त्याचे वर्णन मीर (राजपुत्र किंवा कुलीन) म्हणून करीत नाही. बाबरच्या कारकिर्दीत “मीर बाकी” नावाचा कोणी राजपुत्र नव्हता.

मीर बाकीने सम्राट बाबरच्या मोगल सैन्यात सेनापती म्हणून काम केले. १५२६ एडी मध्ये, बाकी याचे शाघवाल म्हणून वर्णन केले गेले. त्याला पंजाबमधील दिबलपूर देण्यात आले आणि बल्खमधील बंडखोरी रोखण्यासाठी त्याला पाठविण्यात आले. परत आल्यावर बाकीला चिन-तैमूर सुलतानच्या नेतृत्वात सहा किंवा सात हजार सैन्य दलात सेनापती म्हणून नेमण्यात आले. १५२८ एडी मध्ये त्याला चंदेरी येथे सैन्य मोहिमेवर पाठविण्यात आले. शत्रू तिथून पळून गेला आणि चिन-तैमूर सुलतानला त्यांचा पाठपुरावा करण्याचे आदेश देण्यात आले.

मार्च १५२८ मध्ये चिन-तैमूर सुलतान यांच्या नेतृत्वात अशीच सेना अवध जवळील अफगाण वंशाच्या बियाझदाद आणि बिबनचा पाठलाग करण्यासाठी पाठविली गेली. मे १५२९ पर्यंत त्यांनी लखनौचा ताबा घेतला. या पराभवाचे श्रेय लखनऊच्या मुघल किल्ल्याचा कारभार पाहणार्‍या बाकी याला देण्यात आले. बाबरने सेनापती कुकी सोबत आणखी सैन्यबळ पाठवले. वाढीव सैन्यबळाची बातमी ऐकून बियाझाद आणि बिबन पळून गेले. परंतु, बाकी आणि त्याचे सैन्य त्यांना पकडू शकले नाहीत. बंडखोरांचे केलेले लखनौचे तात्पुरते नुकसान आणि बाकींचा त्यांना पकडण्यात दाखवलेली असमर्थता यामुळे बाबर बाकी वर रागावला. १८१३ मध्ये ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या सर्वेक्षणकर्त्याने दिलेल्या वृत्तानुसार, बाबरी मशिदीवरील “मीर बाकी” म्हणून लिहिल्या गेलेल्या शिलालेखांवर रहस्यमय पुनरुत्थान होईपर्यंत बाकी ताश्कंदीबद्दल अजून कोणालाही माहिती नाही.

Reference: Mir Baqi

About the author

BharatBodh Team

आम्ही संपूर्ण जगाचे ज्ञान भारतीय भाषांमध्ये बनवण्याचा आणि भाषांतरित करण्याचा प्रयत्न करीत आहोत.

Leave a Comment