देश भूगोल

कॉंगो प्रजासत्ताक (Republic of the Congo)

कॉंगो प्रजासत्ताक मराठी माहिती Republic of the Congo
wikimedia

काँगोचे प्रजासत्ताक ला कॉंगो-ब्राझाव्हिल किंवा फक्त कॉंगो म्हणून ओळखले जाते. हा मध्य आफ्रिकेच्या पश्चिम किनाऱ्यावर वसलेला एक देश आहे. याची सीमा पाच देशांच्या सीमेवर आहे, कॉंगो प्रजासत्ताक च्या पश्चिमेस गॅबॉन; वायव्येकडे कॅमरून, ईशान्येकडे मध्य आफ्रिकन रिपब्लिक; दक्षिण-पूर्वेस काँगोचे लोकशाही प्रजासत्ताक, दक्षिणेस कॅबिंडाच्या अंगोलान एक्सक्लेव्ह; आणि त्याच्या नैऋत्यकडे अटलांटिक महासागर.

कमीतकमी ३००० वर्षांपूर्वी या प्रदेशात बंटू भाषिक जमातींचे प्राबल्य होते, ज्यांनी कॉंगो नदीच्या पात्रात व्यापारिक दुवे बांधले. कांगो पूर्वी इक्वेटोरियल आफ्रिकेच्या फ्रेंच कॉलनीचा भाग होता. काँगो प्रजासत्ताकची स्थापना २ नोव्हेंबर १९५८ रोजी झाली परंतु फ्रान्सपासून १९६० मध्ये स्वातंत्र्य मिळविले. १९९२ मध्ये बहुपक्षीय निवडणुका घेतल्या गेल्या. १९९७ मध्ये नागरी युद्धामध्ये लोकशाही पद्धतीने निवडले गेलेले सरकार बहिष्कृत केले. त्यासोबतच १९७९ मध्ये प्रथम सत्तेवर आलेल्या अध्यक्ष डेनिस सॅसो न्युगुसो ज्यांनी गेल्या ४० वर्षांत ३५ वर्ष राज्य केले त्यांना हि बहिष्कृत करणयात आले.

रिपब्लिक ऑफ कॉंगो हे गिनीच्या आखातामधील चौथ्या क्रमांकाचे तेल उत्पादक देश बनले आहे. तेल देशाला काही प्रमाणात समृद्धी प्रदान करते पण काही भागात राजकीय आणि आर्थिक अस्थिरता आहे. देशभरात तेल महसुलाचे असमान वितरण होते. कॉंगोची अर्थव्यवस्था तेल क्षेत्रावर जास्त अवलंबून आहे आणि २०१५ नंतर तेलाच्या किंमती खाली आल्यापासून आर्थिक वाढ बरीच मंदावली आहे.

भूगोल

कॉंगो उप-सहारा आफ्रिकेच्या मध्य-पश्चिम भागात भूमध्यरेषेच्या बाजूला आहे. त्याच्या दक्षिण आणि पूर्वेस काँगोचे लोकशाही प्रजासत्ताक आहे, पश्चिमेस गॅबॉन, उत्तरेस कॅमेरून आणि मध्य आफ्रिकन रिपब्लिक आणि नैऋत्यकडे कॅबिंडा (अंगोला) आणि अटलांटिक महासागराचा एक छोटा किनारा देखील आहे.

ब्रॅझाव्हिल ही राजधानी देशाच्या दक्षिणेस कॉंगो नदीवर आहे. काँगोच्या लोकशाही प्रजासत्ताकाची राजधानी किंशासा ब्रॅझाव्हिल च्या खूप जवळ आहे. देशाच्या नैऋत्यकडे सपाट किनारपट्टी प्रदेशआहे जिथे कोइलो-नियरी नदीचे वाहते. देशाच्या अंतर्गत भागात मध्यवर्ती पठार आहे. इथे वृक्षतोड खूप मोठ्या प्रमाणात होत आहे.

कॉंगो प्रजासत्ताक चा नकाशा

हवामान

देश विषुववृत्त वर स्थित असल्याने, वातावरण संपूर्ण वर्षभर सुसंगत असते. दिवसाचे सरासरी तापमान आर्द्रता २४ डिग्री सेल्सियस आणि रात्री सामान्यत: १६ डिग्री सेल्सियस ते २१ डिग्री सेल्सियस दरम्यान असते. दक्षिणेकडील नियरी खो व्हॅलीमध्ये सरासरी वार्षिक पाऊस ११०० मिलीमीटर ते देशाच्या मध्य भागांत २००० मिलीमीटरपेक्षा जास्त आहे. कोरडा हंगाम जून ते ऑगस्ट पर्यंत असतो तर बहुतेक देशात ओल्या हंगामात दोन पर्जन्य ऋतू असतात: एक मार्च-मे मध्ये आणि दुसरा सप्टेंबर-नोव्हेंबरमध्ये.

लोक

रिपब्लिक ऑफ कांगोची विखुरलेली लोकसंख्या देशाच्या नैऋत्य भागात एकाग्र आहे, त्यामुळे उत्तरेकडील उष्णकटिबंधीय जंगलाचे विशाल क्षेत्र अक्षरशः निर्जन राहते. कांगो आफ्रिकेतील सर्वात शहरी देशांपैकी एक आहे, एकूण लोकसंख्येपैकी ७०% लोक शहरी भागात राहतात, जसे की ब्राझाव्हिल, पॉन्ट-नॉयर येथे. ग्रामीण भागात अलिकडच्या वर्षांत औद्योगिक आणि व्यावसायिक क्रियाकलाप झपाट्याने कमी झाले असून ग्रामीण अर्थव्यवस्था आधार व निर्वाहासाठी सरकारवर अवलंबून आहेत.

काँगो प्रजासत्ताकची लोकसंख्या वांशिकदृष्ट्या व भाषिकदृष्ट्या विविधतेने नटलेली आहे. देशातील ६२ बोलल्या जाणाऱ्या भाषा मान्यताप्राप्त आहेत. कोंगो हा सर्वात मोठा वांशिक गट आहे आणि लोकसंख्येच्या जवळपास अर्धा भाग आहेत. कोन्गोचे सर्वात लक्षणीय उपसमूह ब्रॅझाव्हिल आणि पूल क्षेत्रातील लारी आणि पॉइंट-नोयरच्या सभोवतालच्या विली आणि अटलांटिक किनारपट्टी जवळ राहतात.

दुसर्‍या क्रमांकाचा गट म्हणजे टेक जो ब्राझाव्हिलच्या उत्तरेस राहतो आणि जो लोकसंख्येच्या १७% आहे. बौलंगुई (एमगोशी) वायव्य आणि ब्राझाव्हिलमध्ये राहतात आणि लोकसंख्येच्या १२% आहेत. कॉंगोच्या लोकसंख्येपैकी पिग्मीय लोकसंख्या २% आहे.

१९९७च्या युद्धापूर्वी कांगोमध्ये सुमारे ९००० युरोपियन आणि इतर गैर-आफ्रिकन लोक राहत होते, त्यातील बहुतेक फ्रेंच लोक होते. या संख्येचा फक्त काही अंश आता शिल्लक आहे. कांगोमध्ये सुमारे ३०० अमेरिकन प्रवासी रहात आहेत.

सीआयए वर्ल्ड फॅक्टबुकच्या म्हणण्यानुसार, काँगोचे प्रजासत्ताकमधील लोक मोठ्या प्रमाणात कॅथोलिक (३३.१%), जागृत लुथरन (२२.३%) आणि इतर प्रोटेस्टंट (१९.९%) यांचे मिश्रण आहेत. इस्लामचे अनुयायी १.६% आहेत आणि हे मुख्यतः परदेशी कामगारांच्या शहरी केंद्रांमध्ये येण्यामुळे आहे. २०११-१२ च्या सर्वेक्षणानुसार, महिलांमध्ये प्रजनन दर ५,१ होता, यापैकी शहरी भागात ४.५ आणि ग्रामीण भागात ६.५ आहे

अर्थव्यवस्था

काँगोचे प्रजासत्ताकची अर्थव्यवस्था ही ग्रामीण शेती आणि हस्तकलेचे मिश्रण आहे. औद्योगिक क्षेत्र मुख्यत्वे पेट्रोलियम, समर्थन (सपोर्ट) सेवांवर आधारित आहे. पेट्रोलियम उत्खनन हा अर्थव्यवस्थेचा मुख्य आधार आहे. २००८ मध्ये तेल क्षेत्राचा जीडीपीमध्ये ६५%, सरकारी महसूल मध्ये ८५% आणि निर्यातीमध्ये ९२% वाटा होता. देशात उत्खनन न झालेली खनिज संपत्ती आहे.

१९८० च्या दशकाच्या सुरूवातीच्या काळात वेगाने वाढणार्‍या तेलाच्या उत्पन्नामुळे सरकार जीडीपी वाढीसह वार्षिक स्तरावरील विकास प्रकल्पांना अर्थसहाय्य देण्यास सक्षम बनले. सरकारने पेट्रोलियम उत्पन्नातून मोठा हिस्सा इंटर्नल बजेट साठी दिला त्यामुळे महसूलचा तुटवडा कमी झाला आहे. १२ जानेवारी १९९४ मध्ये फ्रँक झोनच्या चलनांचे ५०% अवमूल्यन झाल्याने १९९४ मध्ये महागाई ४६% झाली, परंतु त्यानंतर महागाई कमी झाली आहे.

शिक्षण

१९९१ च्या तुलनेत जीडीपीचा सार्वजनिक खर्च २००२-०५ मध्ये कमी होता. सार्वजनिक शिक्षण सैद्धांतिकदृष्ट्या विनामूल्य आणि १६ वर्षाखालील मुलांसाठी अनिवार्य आहे. २००५ साली निव्वळ प्राथमिक नोंदणीचा दर ४४% होता, तो १९९१ मधील ७९% पेक्षा कमी होता. सहा ते सोळा वर्षे वयोगटातील मूळ-मुलींना शिक्षण अनिवार्य आहे. ज्या विद्यार्थ्यांनी प्राथमिक शाळेची सहा वर्षे आणि माध्यमिक शाळेची सात वर्षे पूर्ण केली आहेत त्यांना पदवी मिळते.

देशात विद्यापीठे आहेत. विद्यापीठात विद्यार्थी तीन वर्षांत पदवी आणि चारनंतर पदव्युत्तर पदवी मिळवू शकतात. मारिएन न्गौबी विद्यापीठ औषध, कायदा आणि इतर क्षेत्रात अभ्यासक्रम उपलब्ध करते. ही देशातील एकमेव सार्वजनिक विद्यापीठ आहे.

सर्व शैक्षणिक स्तरांवर सूचना फ्रेंचमध्ये आहेत आणि शैक्षणिक प्रणाली चे संपूर्ण मॉडेल फ्रेंच प्रणालीवर आधारित आहे.

Reference : Republic of the Congo

About the author

BharatBodh Team

आम्ही संपूर्ण जगाचे ज्ञान भारतीय भाषांमध्ये बनवण्याचा आणि भाषांतरित करण्याचा प्रयत्न करीत आहोत.

Leave a Comment