ऐतिहासिक लोक

तानाजी मालुसरे (Tanaji Malusare)

तानाजी मालुसरे माहिती निबंध मराठीमध्ये

तानाजी मालुसरे हे मराठा साम्राज्यातील एक शूर वीर सैनिकी नेते होते. त्यांनी मराठा सम्राट छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या सोबत अनेक युद्धांमध्ये भाग घेतला होता. तानाजी मालुसरे हे 1670 मधील सिंहगडच्या लढाईतल्या भूमिकेसाठी सर्वाधिक प्रख्यात आहेत. त्यांना नरवीर तानाजी मालुसरे असेही म्हटले जाते. ते महाराष्ट्रातील रायगड जिल्ह्यातील पोलादपूर तालुक्यातील उमरठ गावचे होते.

सिंहगडची लढाई

१६७० मध्ये, कोकणातील महाड शहराजवळ उमरठ गावचे रहिवासी असलेले तानाजी मालुसरे आपला मुलगा रायबाच्या लग्नाची तयारी करत होते तेव्हा त्यांना छत्रपती शिवाजी महाराजांचा निरोप आला. तानाजी मालुसरे आपल्या मुलाचे लग्न मागे सोडून लगेच शिवरायांच्या भेटीला निघाले. शिवाजी महाराजांनी मोगलांकडून पुण्याजवळील कोंढाणा किल्ला पुन्हा ताब्यात देण्याचा आदेश दिला. महाराजांची योजना ऐकल्यावर तानाजींनी मोहिमेचा ताबा घेतला आणि लढाईची तयारी सुरू केली.

किल्ल्याच्या पायथ्याशी पोचल्यावर, तानाजी व त्यांच्या ३०० सैन्याच्या तुकडीने काळोख्या रात्री पश्चिमेकडून किल्ल्याची चढाई केली. त्यांनी यशवंती नावाच्या पाळीव बंगाली मॉनिटर लिझर्ड (ज्याला मराठीत घोरपड असे म्हणतात) ची मदत घेतली. घोरपडीला दोर बांधून किल्ल्याच्या शिखरावर चढवले गेले. दोन अयशस्वी प्रयत्नांनंतर तानाजी व त्यांच्या सैनिक तुकडीने किल्ल्यावर यशस्वीरीत्या चढाई केली.

कल्याण दरवाजा उघडल्यानंतर तानाजी मालुसरे, त्यांची तुकडी आणि सूर्याजी मालुसरे (त्याचा धाकटा भाऊ) यांच्या अध्यक्षतेखाली असलेल्या ५०० सैन्याच्या तुकडीने उदय भान च्या सैन्यावर हल्ला केला. मुगल सेनापती जयसिंग प्रथम यांनी नियुक्त केलेला राजपूत अधिकारी उदयभान राठोड हे या किल्ल्यावर नियंत्रण होते.

तानाजी आणि उदयभान यांच्या सैन्यात भयंकर युद्ध झाले. युद्धाच्या वेळी, तानाजींची ढाल तुटली परंतु उदयभानच्या वारांपासून बचाव करण्यासाठी त्यांनी आपल्या बचावाच्या हातावर आपला वरचा पोशाख बांधला आणि लढाई सुरू ठेवली. किल्ला अखेर जिंकला गेला पण या प्रक्रियेमध्ये तानाजी गंभीर जखमी झाले आणि आणि रणांगणावर त्यांनी विरगती प्राप्त केली.

मालुसरे यांच्या निधनाची बातमी ऐकून छत्रपती शिवाजीराजे दुखी झाले, ते म्हणाले “गड आला पण सिंह गेला“. तानाजी मालुसरे यांच्या शौर्यास श्रद्धांजली म्हणून छत्रपती शिवाजी महाराजांनी कोंढाणा किल्ल्याचे नाव बदलून सिंहगड (सिंह किल्ला) ठेवले.

कविता

  • तुलसीदास नावाच्या मध्ययुगीन शाहिरांनी एक पोवाडा लिहिला ज्यात तानाजींनी सिंहगडचा किल्ला कसा जिंकला आणि त्यांच्या शौर्याचे वर्णन केले.
  • विनायक दामोदर सावरकर यांनी तानाजी मालुसरे यांच्यावर बल्लड लिहिले परंतु वसाहती ब्रिटीश सरकारने त्यावर बंदी घातली. २४ मे १९४६ रोजी ही बंदी उठविण्यात आली.

पुस्तके

  • “गड आला पण सिंह गेला” मराठी कादंबरी तानाजी मालुसरेंच्या जीवनावर आधारित आहेत.

चित्रपट

  • सिंहगड- मराठी चित्रपट.
  • बॉलिवूड अभिनेता-निर्माता अजय देवगण यांनी तान्हाजी नावाच्या चित्रपटाची निर्मिती केली आहे, जो डिसेंबर २०१९ मध्ये प्रदर्शित होणार आहे.

References: Tanaji Malusare

About the author

BharatBodh Team

आम्ही संपूर्ण जगाचे ज्ञान भारतीय भाषांमध्ये बनवण्याचा आणि भाषांतरित करण्याचा प्रयत्न करीत आहोत.

Leave a Comment